13 ویژگی‌ شخصیت کنترل‌گر را بشناسید!

شخصیت کنترل‌گر دکتر مهدی آنت

کنترل‌گری یعنی چه؟ شخصیت کنترل‌گر چه ویژگی‌هایی دارد؟ برای همه ما پیش آمده که در رابطه‌ای کاری یا عاطفی و حتی در تعاملی کوتاه با فردی غریبه متوجه رفتار سلطه‌طلبانه فرد مقابل شده باشیم. این رفتارها، که به شیوه‌های گوناگونی بروز پیدا می‌کنند، به ما آسیب می‌زنند و استقلال شخصیت ما را زیر سؤال می‌برند. برای شناسایی به موقع و مقابله صحیح با این‌گونه افراد، که به آن‌ها شخصیت کنترل‌گر گفته می‌شود، چه کارهایی می‌توانیم انجام دهیم؟ در این مقاله از وبلاگ دکتر مهدی آنت درباره این مسئله صحبت می‌کنیم.

فرد با شخصیت کنترل‌گر چگونه است؟

شخصیت کنترل‌گر یعنی زمانی که یک فرد از افراد دیگر خواسته، انتظار دارد یا آن‌ها را وادار می‌کند تا آنچه را که  او می‌خواهد انجام دهند. این کار فقط نیازهای شخص کنترل کننده را برآورده می‌کند. آن‌ها یک فرد را هدف قرار می‌دهند و به شیوه‌ای خودخواهانه و ناسالم بر آن‌ها مسلط می‌شوند.

فردی که شخصیت کنترل کننده دارد سعی می‌کند کنترل، قدرت تصمیم گیری یا اقتدار را بر افراد و موقعیت‌های دیگر حفظ کند. این کار می‌تواند شامل هر چیزی باشد، از گفتن مستقیم به کسی که چه کاری می‌تواند انجام دهد و چه کاری نمی‌تواند انجام دهد تا تکنیک‌های ظریف‌تری مانند فشار آوردن یا ایجاد احساس گناه.

این رفتار توهین آمیز می‌تواند از طرف هر کسی در زندگی شما باشد، آن‌ها همه جا هستند. فرقی نمی‌کند چه کسی باشد، واقعیت این است که زندگی با کنترل‌گری افراد می‌تواند برای شما بسیار دشوار شود.

افراد با شخصیت کنترل‌گری معمولا سعی می‌کنند کسانی را که به آن‌ها نزدیک‌ترند کنترل کنند. اگرچه همیشه اینطور نیست، اما مردم سعی می‌کنند دیگرانی را که خجالتی، درونگرا، ساده لوح یا مطیع هستند کنترل کنند، زیرا این افراد ساده‌تر هستند. اقدامات آن‌ها برای کنترل محیط خود ممکن است تأثیرات منفی بر روی افراد اطراف آن‌ها بگذارد.

کنترل‌گری، دستکاری یا استفاده توسط شخص دیگری می‌تواند برای رفاه کلی فرد بسیار مضر باشد. گاهی اوقات، روشی که مردم دیگران را کنترل می‌کنند بسیار ظریف است، بنابراین شخص دیگر آنقدر متوجه آن نمی شود. اما پس از مدتی، بالاخره متوجه می‌شوند که توسط فرد کنترل کننده گرفتار شده‌اند و خروج از آن برایشان مشکل است.

علائم کنترل‌گری و انواع رفتار کنترل‌گرانه

افرادی که شخصیت کنترل‌گر دارند، ممکن است سعی کنند به راه‌های گوناگون محیط خود، خود یا دیگران را کنترل کنند. به طور کلی، افراد در روابط نزدیک، محل کار، خانواده و سایر گروه‌های اجتماعی بر دیگران قدرت دارند.

نمونه‌هایی از اعمال و علائم کنترل‌گری بر دیگران:

  • مديريت خرد یا ذره‌بینی
  • مانع دیدار یا صحبت کسی با عزیزان یا دوستانش شدن
  • سمپاشی ذهنی (دیگری را احمق و دیوانه شمردن)
  • عدم صداقت
  • تربیت بیش از حد محافظتی یا دلواپسانه
  • آزار جسمی، جنسی، یا عاطفی، قلدری یا تمسخر
  • نمونه‌هایی از کنترل خود یا محیط
  • اختلال در غذا خوردن
  • ورزش وسواس‌گونه
  • خودآزاری
  • سوء‌مصرف مواد
  • مرتب کردن، ساماندهی یا نظافت اجباری وسواس‌گونه

کسی که با نیاز به کنترل دست و پنجه نرم می‌کند، ممکن است شرم، اضطراب، استرس، افسردگی و سایر انواع نگرانی‌های مربوط به سلامت روان را تجربه کند.

ویژگی شخصیت کنترل گر دکتر مهدی آنت

 

علت ایجاد شخصیت کنترل‌گر

تمایل به کنترل کنترل در انسان طبیعی است، اما وقتی تمایل به کنترل پایدار و فراگیر می‌شود، ‏برای خود فرد و اطرافیانش مشکل‌ساز است. رفتار کنترل‌گر به اشکال مختلفی ظاهر می‌شود. درک علائم ممکن است از شما در برابر آسیب ‏محافظت کند و به شما کمک کند تا ببینید که چگونه تحت تأثیر قرار گرفته‌اید.‏

افراد دارای شخصیت کنترل‌گر معمولاً نیاز روانی دارند که مسئول امور و افراد اطراف خود باشند. این حس کنترل اغلب شامل شرایطی می‌شود که نمی‌توان آن‌ها را تغییر داد یا حتی کنترل کرد. نیاز به کنترل می‌تواند ناشی از مسائل روان‌شناختی عمیق‌تری  باشد که در ادامه آن‌ها بررسی خواهیم کرد.

اختلالات رفتاری و شخصیتی

اگرچه داشتن یک شخصیت کنترل‌گر یک اختلال روانی در نظر گرفته نمی‌شود اما کنترلگری نقش بزرگی در اکثر اختلالات شخصیتی ایفا می‌کند، زیرا فرد می‌آموزد که با اعمال کنترل به روشی با اختلال خود کنار بیاید.

اختلالات شخصیتی اغلب از ترومای اولیه دوران کودکی، عوامل ژنتیکی یا شیمی‌ مغز ناشی می‌شوند. چند اختلال شخصیتی که معمولاً رفتارهای کنترلی از خود نشان می‌دهند، عبارتند از: اختلال شخصیت هیستریونیک، اختلال خودشیفتگی، شخصیت مرزی، اختلال شخصیت وسواسی اجباری.

اضطراب

ناامنی و اضطراب می‌تواند منجر به رفتار کنترلی شود. افراد کنترلگر به جای استفاده از مهارت‌های مقابله‌ای سالم، می‌خواهند دنیای اطراف خود را کنترل کنند تا احساس بهتری داشته باشند. در حالی که این میل به کنترل ناسالم، مفید نیست و ممکن است باعث ایجاد تعارضات در روابط شود.

در واقع تمایل به کنترل دیگران ناشی از سطوح بالای اضطراب درونی است. افراد دارای شخصیت کنترلگر به جای پرداختن ریشه‌ای به ترس‌هایشان، آن‌ها را در روابط خود فرافکنی می‌کنند و دیگران را مسئول نگرانی‌های خود می‌کنند.

.بیشتر بخوانید:

5 راهکار برای پشت سرگذاشتن احساس سرخوردگی در زندگی!

کودکی سخت

معمولاً افرادی که خودشان در گذشته تحت کنترل بوده‌اند، تمایل به ایجاد رفتار کنترل‌کننده دارند. اگر تاریخچه زندگی این افراد را بررسی کنید، معمولاً این افراد والدین بسیار کنترل‌گری دارند و بنابراین احساس می‌کنند که کنترل دیگران کار درستی است.

همچنین برخی از سبک‌های فرزندپروری منجر به پرورش یک شخصیت کنترل‌گر می‌شوند. مثلا:‏

عشق مشروط و مبتنی بر دستاورد. در دوران کودکی، افراد کنترل کننده تا زمانی که نیازهای ‏والدین خود را انجام نداده یا برآورده نمی‌کردند، احساس دوست داشته شدن پیدا نمی‌کردند.‏

ارزش گذاری بیشتر بر وظایف. در این سبک فرزندپروری به کودک گفته می‌شود که آنچه تولید می‌کند مهم‌تر از آن است که خودش چه کسی هست.‏

از دست دادن یا صدمه در گذشته

یکی دیگر از دلایلی که نشان می‌دهد چرا یک فرد می‌خواهد همه چیز را در زندگی همسر یا فرزندان خود کنترل کند، می‌تواند این باشد که تجربه بدی در گذشته داشته است که منجر به از دست دادن یا زخم قابل توجهی در زندگی او شده است. این افراد تمایل دارند این طرز فکر را توسعه دهند که اجازه نخواهند داد هیچ چیز یا هیچ کس دیگری به آن‌ها صدمه بزند، بنابراین تصمیم می‌گیرند کنترل همه چیز را در زندگی خود به دست بگیرند تا دوباره چیزی اشتباه رخ ندهد.

ویژگی شخصیت کنترل گر دکتر مهدی آنت

احساس ناامنی و عزت نفس پایین

یکی دیگر از دلایل بسیار برجسته برای اینکه برخی افراد بیش از حد کنترل کننده‌اند، این است که با کنترل کردن می‌توانند ناامنی‌ها و اعتماد به نفس پایین خود را بپوشانند. زیرا به طور متناقضی، یک فرد کنترل‌گر ممکن است مشکلات جدی با عزت نفس پایین داشته باشد. شاید او در کودکی رها شده باشد یا نوعی آسیب ماندگار دیگر را تجربه کرده باشد. آن‌ها نمی‌توانند باور کنند که کسی واقعاً به آن‌ها اهمیت می‌دهد، بنابراین سعی می‌کنند رفتار و افرادی را که دوست‌شان دارند کنترل کنند، درنتیجه احساس امنیت بیشتری می‌کنند.

نه شنیدن برای آن‌ها دشوار است

مخالفت کردن با فردی که ویژگی کنترل‌گری دارد، عواقب چندان جالبی ندارد. این افراد تحمل نه شنیدن و مخالفت دیگران را با خودشان ندارند. به همین دلیل با اولین مخالفت دیگران با خودشان به شدت ناراحت و عصبانی می‌شوند و واکنش نشان می‌دهند.

اغراق درباره خطاهای کوچک شما

این افراد درباره خطاهای کوچک شما با اغراق رفتار می‌کنند و نسبت به آن بزرگنمایی دارند. برای مثال کافیست شما یک رفتار کوچک و یا اشتباه بسیار ساده را انجام دهید. این افراد به شکلی با شما رفتار می‌کنند که انگار کار اشتباه بزرگ و جبران‌ناپذیری را انجام داده‌اید.

دوست دارند شما را تغییر دهند

کنترل‌گرها تمایل بسیار زیادی برای تغییر دادن شما، مطابق میل خودشان دارند. برای مثال تا زمانی که پوشش مورد تایید او را نپوشیده‌اید، با شما بیرون نمی‌آید یا لباس‌هایی را که از نظر او مناسب نیستند، دور می‌ریزد.

محبت افراطی

برخی از افراد کنترل‌گر با محبت افراطی سعی در کنترل کردن و گرفتار کردن شما در محدود مورد نظر خودشان دارند. مثلا همیشه خودش شما را به جایی که می‌خواهید، می‌رساند. لوازم موردنیاز شما را خودش تهیه می‌کند و غیره. با وجود این که این رفتارها به راحتی با توجه و محبت اشتباه گرفته می‌شود ولی ریشه اصلی آن‌ها در راستای ارضای احساس کنترل‌گری است.

حسادت کردن

افراد کنترل‌گر به شکل آشکاری نسبت به توجه شما به سمت دیگران حسادت می‌کند! در واقع این افراد دوست دارند که تمام توجه شما برای آن‌ها باشد و از تقسیم کردن این توجه و محبت با دیگران به شدت ناراحت و عصبانی می‌شوند.

بنابراین هر بار که به شخص دیگری مانند دوستان، اعضای خانواده و … خود توجه می‌کنید، از شما انتقاد می‌کنند، قهر می‌کنند و حتی به بدگویی از شما و افراد دیگر روی می‌آورند.

دمدمی‌مزاج‌ بودن

دمدمی‌مزاج‌بودن یکی از ویژگی‌های بارز شخصیت کنترل‌گر است. یک لحظه آن‌ها را می‌بینید که دارند از شما تعریف می‌کنند و برایتان هدیه می‌خرند و لحظه‌ای دیگر آن‌ها را خشمگین و عصبانی مشاهده می‌کنید. اگر در رابطه با چنین افرادی به سر ببرید، به‌تدریج دچار سردرگمی می‌شوید و نمی‌دانید آن‌ها چه نظری نسبت به شما دارند.

ویژگی شخصیت کنترل گر دکتر مهدی آنت

 

ویژگی‌های مهم شخصیت کنترل‌گر

بهتر است ویژگی‌های شخصیت کنترل‌گر را به‌خوبی بشناسید و در برخورد با این افراد به شکل حساب‌شده‌تری رفتار کنید. از مهم‌ترین ویژگی‌های شخصیت کنترل‌گر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

تسلط بر همه‌چیز

اگر به یک شخص کنترل‌گر نگاه کنید، می‌بینید که کنترل همه چیز در دستان اوست. همه کارها بر اساس خواست و اراده او انجام می‌گیرد و در یک کلام همانند یک سلطان، بر همه امور تسلط دارد و اجازه دخالت به دیگران را هم نمی‌دهد.

عدم انتقادپذیری

افرادی با شخصیت کنترل‌گر برخلاف ایراد گرفتن و انتقاد کردن از دیگران، به هیچ عنوان انتقادپذیر نیستند. آن‌ها واکنش نامطلوبی را نسبت به انتقاد دیگران از خودشان نشان می‌دهند و در بسیاری از مواد به شدت عصبانی می‌شوند.

پرخاشگری

پرخاشگری از دیگر ویژگی‌های شخصیت کنترل‌گر است. او در اغلب موارد و به‌ویژه زمانی که اتفاقی برخلاف میلش رخ دهد، به پرخاشگری روی می‌آورد. این پرخاش در مواردی کلامی و در مواردی به صورت فیزیکی و با ضرب و شتم همراه است. نیازی نیست که برای عصبانی کردن فردی با شخصیت کنترل کننده کار خاصی را انجام دهید. یک مخالفت کوچک و سطحی با او می‌تواند فرد را به شدت عصبانی کند.

خودمحوری و خودخواهی

خودمحوری و خودخواهی جزو جدانشدنی شخصیت افراد کنترل‌گر به شمار می‌روند. این افراد همه چیز را برای خود و در راستای علاقه و آسودگی خودشان می‌خواهند. بنابراین این ویژگی در آن‌ها بروز می‌کند.

ایجاد حس عذاب وجدان

هر رفتار یا انتقاد شما در مقابل افراد کنترل‌گر، احساس عذاب وجدان شدید به شما منتقل می‌کند. افراد کنترل‌گر به صورت هوشمندانه به شما احساس عذاب وجدان می‌دهند تا از شما باج عاطفی بگیرند و به کنترل‌گری خودشان ادامه دهند.

به‌وجود آوردن احساس شک در شما

زندگی کردن و رابطه با افراد کنترل‌گر باعث می‌شود برای هر کاری به خودتان شک داشته باشید. به این صورت که اگر شما بابت یک رفتار یا گفته فرد به او اعتراض کنید، به شکلی رفتار می‌کند که انگار هرگز آن کار را انجام نداده و یا آن حرف خاص را نزده است. به همین دلیل مدام به خودتان شک می‌کنید که آیا او این حرف را گفته یا این رفتار را انجام داده است یا خیر؟!

تهدید کردن

افرادی با شخصیت کنترل‌گر به هر طریقی به تهدید مستقیم یا غیرمستقیم و روانی شما روی می‌آورند. برای مثال مدیر شما در محیط کار، رفتاری به شدت سخت‌گیرانه و نگاهی از بالا به پایین دارد و این ویژگی دائما به شما یادآوری می‌کند که ممکن است هر لحظه شغلتان را از دست بدهید!

.بیشتر بخوانید:

7 مهارت ادراکی را بیشتر بشناسید!

ویژگی شخصیت کنترل گر دکتر مهدی آنت

 

آنچه می‌توان با رها کردن کنترل‌گری به دست آورد!

اکنون که می‌دانید نیاز به کنترل چقدر می‌تواند بر زندگی ما تأثیر بگذارد، جای تعجب ندارد که از کنار گذاشتن آن چیزهای زیادی می‌توان به دست آورد. رها کردن کنترل‌گری اغلب به عنوان تسلیم نامیده می‌شود. در این‌جا برخی از مزایای ترک نیاز به احساس کنترل بر همه چیز آورده شده است.

افزایش آرامش و صلح

طرفداران تسلیم و استفاده از آن در مورد نتایج افزایش آرامش و صلح صحبت می‌کنند. وقتی در نظر بگیرید که تلاش برای کنترل همه چیز باعث استرس و اضطراب می‌شود، منطقی است که رها کردن کنترل‌گری موجب افزایش آرامش و صلح شود، زیرا آرامش و اضطراب متضاد یکدیگر هستند.

آمادگی بهتر برای موارد غیرمنتظره

وقتی کمتر در مورد یک نتیجه خاص برای یک موقعیت پافشاری کنید، در موقعیت بهتری برای مدیریت هر نتیجه‌ای خواهید بود. افرادی که کنترل را کنار گذاشته و تسلیم شده‌اند، به راحتی می‌توانند هر غافلگیری را که زندگی برایشان ایجاد می‌کند، تحمل کنند. با داشتن دلبستگی کمتر، آن‌ها بهتر می‌توانند با جریان حرکت کنند. این بدان معناست که هر چقدر که زندگی از هم بپاشد، آن‌ها خوب خواهند بود، به جای اینکه حس خوب بودن خود را به نتایج خاصی وابسته کنند که ممکن است خارج از کنترل شان باشد.

ارتباطات بهتر با خود و دیگران

از آنجایی که تلاش برای کنترل همه چیز باعث می‌شود انتقاد بیشتری نسبت به خود و دیگران داشته باشید، رها کردن کنترل‌گری شما را قادر می‌سازد تا در سطوح عمیق‌تری با دیگران ارتباط برقرار کنید. دلیلش این است که شما عشق و پذیرش نسبت به خود و دیگران را به نتایج خاصی گره نمی‌زنید. به سادگی با اجازه دادن به مردم آن گونه که هستند، و با اجازه دادن به خود که به چگونگی پیش آمدن هر موقعیتی وابسته نشوید، می‌توانید آزادانه‌تر عشق بورزید. این هم در مورد دوست داشتن دیگران و هم درباره خودتان صدق می‌کند.

اگر با فردی که شخصیت کنترل‌گر دارد برخورد کردیم چه اقداماتی داشته باشیم!

۱. از حد و مرز خود دفاع کنید.

اغلب افراد دچار شخصیت کنترل‌گر به‌سراغ کسانی می‌روند که ذهنیت منفی و کمبود اعتماد به نفس دارند؛ چرا که این افراد در تعیین حد و مرز روابط خود مشکل دارند. لازم است برای مقابله با رفتارهای شخصیت کنترل کننده برای خود خط قرمزهایی تعریف کنید. گاهی با تعیین همین خطوط مشکل حل می‌شود.

۲. از مشاجره با آن‌ها بپرهیزید

تلاش شما برای پیروز شدن در دعوا با یک شخصیت کنترل کننده اغلب بی‌نتیجه‌ است. چنین افرادی همیشه خود را محق می‌دانند و در توجیه خود نیز استاد شده‌اند. دعوا کردن با آن‌ها تأثیری که ندارد، اوضاع را بدتر هم خواهد کرد. هنگام مواجه‌ شدن با چنین شرایطی فقط نظر خود را قاطعانه اعلام کنید؛ اما به‌دنبال اثبات آن نباشید.

۳. آرامشتان را حفظ کنید.

گاهی افراد کنترل گر روی اعصاب شما راه می‌روند تا شما را عصبی کنند و از این حالت به نفع خود سود ببرند. عصبانیت شما در مواجهه با چنین شخصیت‌هایی باعث می‌شود آن‌ها بهتر کنترل شما را به دست بگیرند.

۴. کمک بگیرید.

اگر رفتارهای شخصیت کنترل گر به حدی رسیده که کار یا رابطه عاطفی شما را به خطر انداخته است، باید از یک مشاور کمک بگیرید.

۵. رابطه را ترک کنید.

گاهی فرد مقابل، با وجود همه تلاش‌های شما برای حل مشکل، دست از رفتارهای غلط خود برنمی‌دارد. در این وضعیت، بهترین کار ترک‌کردن این افراد است. با این کار در حق خودتان لطف کرده‌اید.

ویژگی شخصیت کنترل گر دکتر مهدی آنت

جمع‌بندی

آزادی و اختیار دو ویژگی مهم انسان است که عزت نفس را تقویت می‌کنند. هیچ رابطه عاطفی، کاری یا دوستانه‌ای نباید در شما احساس حقارت ایجاد کند. به یاد داشته باشید، صرف‌نظر از اینکه فرد کنترل‌گر چه برخوردی داشته باشد، شما مقصر نیستید و نباید خود را به‌خاطر ویژگی شخصیتی طرف مقابل سرزنش کنید.

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *