اختلال استرس پس از حادثه چیست؟

استرس پس از حادثه دکتر مهدی آنت

اختلال استرس پس از حادثه (PTSD) اختلالی است که در برخی از افراد که یک رویداد تکان‌دهنده، ترسناک یا خطرناک را تجربه کرده‌اند، ایجاد می‌شود. احساس ترس در حین و پس از یک موقعیت آسیب‌زا طبیعی است. ترس، تغییرات زیادی را در عرض چند ثانیه در بدن ایجاد می‌کند تا به دفاع در برابر خطر یا اجتناب از آن کمک کند.

این پاسخِ «جنگ یا گریز» یک واکنش معمولی است که به منظور محافظت از شخص در برابر آسیب عمل خواهد کرد. تقریبا همه‌ی افراد طیف وسیعی از واکنش‌ها را پس از تروما تجربه می‌کنند، با این حال بیشتر افراد به طور طبیعی از علایم اولیه بهبود می‌یابند. افراد مبتلا به PTSD ممکن است حتی اگر در موقعیت خطر واقعی هم نباشند، بازهم احساس استرس یا ترس را تجربه کنند.

اختلال استرس پس از حادثه چیست؟

PTSD مخفف عبارت Posttraumatic stress disorder و به معنای استرس پس از حادثه است. این اختلال روانپزشکی افرادی را درگیر می‌کند که مجموعه‌ای از رویدادهای آسیب‌زا را تجربه کرده‌اند یا شاهده آن بوده‌اند. این رویدادهای آسیب‌زننده ممکن است اتفاقاتی مانند تصادف، جنگ یا بلایای طبیعی باشند که زندگی فرد یا عزیزان او را تهدید کرده‌اند یا اتفاقاتی مانند تجاوز جنسی یا خشونت باشند که از نظر روانی به فرد آسیب رسانده‌اند.

این حوادث آزاردهنده حتی بعد از پایان هم روی افراد مبتلا به PTSD تأثیر می‌گذارند. این افراد معمولا بارها و بارها به حادثه‌ای که برایشان رخ داده، فکر می‌کنند، کابوس می‌بینند و احساساتی مثل خشم، غم و ترس شدید را تجربه می‌کنند. آن‌ها از موقعیت‌ها و افرادی که آن حادثه را برایشان تداعی می‌کند، دور می‌شوند و حتی ممکن است به انزوای اجتماعی برسند.

علائم اختلال اضطراب پس از سانحه

اختلال اضطراب پس از سانحه می‌تواند با علائم متعددی در فردی که آسیب‌دیده است بروز پیدا کند. مرور واقعه استرس‌زا و راه یافتن آن به خواب از طریق کابوس دیدن، عدم توانایی در تشخیص احساسات، قطع ارتباط با دیگران، تغییرات منفی در ارتباط با دیگران، داشتن احساس بد نسبت به خود و بی‌ارزش پنداشتن خود، برانگیختگی بیش از حد مانند عصبانیت، تحریک‌پذیری بالا یا مشکلات خواب، هوشیاری بیش از حد مانند احساس هوشیاری مداوم، حساس بودن نسبت به محرک‌هایی مانند بو و صدا همگی می‌توانند از علائم اختلال اضطراب پس از سانحه باشند. روان‌پریشی نیز می‌تواند یکی از علائم اختلال اضطراب پس از سانحه باشد اما الزاما هر دوی این‌ها به یک معنا نیستند.

انواع اختلال اضطراب پس از سانحه

انواع مختلفی از PTSD وجود دارد، از جمله:

PTSD پیچیده: مشخصه آن مجموعه‌ای از رویدادهای آسیب زا است که در طول زمان و معمولاً در اوایل زندگی رخ می‌دهند.

علائم تاخیری: قبل از DSM-5، این نوع PTSD به عنوان “تأخیر در شروع” نامیده می‌شد. زمانی رخ می‌دهد که فردی حداقل شش ماه پس از وقوع حادثه آسیب زا تشخیص داده شود.

تجزیه‌ای: علاوه بر رعایت معیارهای تشخیص PTSD، این نوع فرعی که به طور خاص به عنوان “با علائم تجزیه‌ای” طبقه بندی می‌شود به علائم مسخ شخصیت یا عدم ارتباط با واقعیت نیاز دارد.

استرس پس از حادثه دکتر مهدی آنت حذف افکار مزاحم

چه حوادثی می‌توانند باعث ابتلا به این اختلال شوند؟

مواجهه با:

  • مرگ واقعی یا تهدید به مرگ (برای مثال، شاهد وقوع یک قتل بودن، زلزله، یک تصادف جدی، جنگ)
  • آسیب و جراحت سنگین (بستری طولانی مدت در بیمارستان، سوختگی شدید)
  • خشونت جنسی (تجاوز و حمله)
  • تجربه مستقیم یک حادثه بد
  • بازماندگان یک حادثه طبیعی یا تروریستی
  • تجربه آزار جسمی و جنسی در کودکی
  • مشاهده وقوع یک حادثه بد برای یک نفر (مانند دزدیده شدن)
  • تجربه مداوم وقایع بد (در مشاغلی مانند افسر پلیس، سرباز جنگی، آتش نشان)

چطور بفهمیم اختلال استرس پس از سانحه داریم؟

اگر شخصا در معرض رویداد تروماتیک قرار گرفته‌اید یا اینکه شاهد این بوده‌اید که اطرافیانتان در معرض رویداد تروماتیک قرار گرفته‌اند و همینطور برخی از علائم زیر را دارید، ممکن است نشانه‌ی این باشد که شما دچار اختلال استرس پس از سانحه شده‌اید. این علائم شامل:

  • مشکل در خواب
  • مشکل در تمرکز
  • تحریک پذیری
  • گوش به زنگ بودن
  • به راحتی وحشت زده می‌شوید
  • رفتار خودتخریبی مثلا مصرف مواد یا الکل
  • احساس شرم، خشم، عذاب وجدان، گناه
  • خاطرات مکرر و تکراری از آن رویداد
  • از دست دادن علاقه به فعالیت‌های موردعلاقه قبلی

تشخیص اینکه شما دچار اختلال استرس پس از سانحه شده‌اید آسان نیست. شما در این مسیر نیازمند کمک تخصصی مشاور یا روانشناس هستید. اگر خودتان و یا اطرافیانتان رویداد ترسناکی را تجربه کرده‌اید و زندگیتان را تحت تاثیر قرار داده است، می‌توانید از خدمات روانشناسان برخوردار شوید. به یاد داشته باشید هر چه زودتر مداخله صورت بگیرد، درمان هم سریع‌تر اتفاق می‌افتد.

راه حل‌های درمانی اختلال استرس پس از حادثه

اختلال استرس پس از حادثه در درجه اول باید توسط یک متخصص سلامت روان مانند یک روانشناس، روانپزشک، یا مددکار اجتماعی بالینی متخصص که در تیم حاذق رفتار هم گرد آوری شده‌اند، تشخیص داده شود. برای تشخیص گذاری، فرد باید معیار و علائم گفته شده را از خود نشان دهد. همچنین این معیارها را می‌توان از طریق تکمیل یک پرسشنامه یا از طریق گفتگو با متخصص مراقبت‌های بهداشتی هم تعیین کرد.

در زمان سنجش شما توسط روانشناس یا مددکار، ممکن است یک معاینه فیزیکی یا ارزیابی روانی نیز انجام شود که شامل آزمایش کم کاری تیروئید، تعداد کم سلول‌های خونی و کمبود ریز مغذی‌ها می‌باشد. این معاینات همچنین می‌توانند شامل بررسی تاریخچه پزشکی شما و ارزیابی سبک زندگی شما نیز باشد. در این این موارد، نوعی ارزیابی شناختی نیز از شما به عمل می‌آید.

هدف این ارزیابی‌های روان‌شناختی رد سایر شرایط سلامت روانی که شبیه PTSD هستند، مانند اضطراب یا افسردگی می‌باشد. درمان شناختی رفتاری یکی از درمان‌های PTSD است که توسط انجمن روان‌شناسی آمریکا (APA) توصیه می‌شود. نشان داده شده است که CBT مبتنی بر تروما یک روش مطمئن و موثر برای درمان PTSD است. این روش درمانی می‌تواند به فردی که با PTSD زندگی می‌کند کمک کند تا افکار یا باورهای مخرب، نادرست و مضر را مدیریت کند، به چالش بکشد و تغییر دهد. باور اصلی درمان CBT  این است؛ از آنجایی که احساسات و رفتارها را می توان آموخت، می توان آنها را نیز فراموش کرد.

یکی از مهم‌ترین و بروزترین درمان‌هایی که می‌توان برای این اختلال معرفی کرد، REBT یا همان رفتاردرمانی عقلانی هیجانی می‌باشد. این روش از درمان، با استفاده از سه تکنیک، حل مسئله، بازسازی شناختی و مقابله، سعی می‌کند که باور های عمیق و ناکارآمد موجود در شناخت فرد را که باعث بروز هیجانات و رفتار های ناکارآمد می‌شود، شناسایی و تغییر دهد.

در این درمان، ابتدا تفکر و شناخت مخرب شناسایی می‌شود، بعد راه حلی جایگزین برای آن معرفی شده و تصمیم به اجرای راه حل جدید گرفته می‌شود. در آخر باید میزان کارآمدی راه حل جدید نیز سنجیده شود. باور این روش درمانی این است که انسان می‌تواند باور های خود را تغییر دهد، تا دچار اضطراب، افسردگی یا دیگر اختلال‌های روانشناختی نشود. در کنار این درمان، می‌توان از شیوه‌های دارویی نیز در این زمینه استفاده کرد.

استرس پس از حادثه دکتر آنت اجتناب از یادآوری حادثه

خلاصه و جمع بندی

اختلال پانیک و اختلال استرس پس از حادثه دارای علائم شدیدی هستند که با درمان مناسب قابل کاهش هستند. دریافت درمان در آغاز این دو اختلال کمک زیادی به کاهش عود بیماری خواهد کرد. برای مثال با درمان علائم برانگیختگی بیش از حد در PTSD از ایجاد حملات پانیک، پیشگیری خواهد شد. به علاوه در صورت دریافت کمک در آغاز اختلال پانیک و حملاتش، فرصت ایجاد آگورافوبیا هم کاهش می‌یابد.

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *