سازگاری اجتماعی چیست؟ چگونه می‌توانیم این مهارت را در خود تقویت کنیم؟

سازگاری اجتماعی چیست؟ چگونه می‌توانیم این مهارت را در خود تقویت کنیم؟dr.mahdi anet

سازگاری اجتماعی یکی از مهارت‌هایی است که انسان در زندگی خود به آن نیاز دارد. وقتی فرد قرار است در روابط خود در امور گروهی شرکت کند، نیاز دارد این مهارت را داشته باشد. دکتر مهدی آنت با در نظر گرفتن اهمیت این مهارت در زندگی اجتماعی افراد در این مقاله به توضیح بیشتری درباره سازگاری اجتماعی پرداخته است.

سازگاری به راه‌هایی گفته می‌شود که فرد برای مقابله و کنترل‌کردن موقعیت‌های استرس‌آور زندگی به‌کار می‌برد. سازگاری اجتماعی نیز انعکاسی از تعامل انسان با دیگران است و به‌وسیله آن روابط میان افراد، گروه‌ها و عناصر فرهنگی در وضعیتی رضایت‌بخش برقرار می‌شود و این رضایت به‌شکل متقابل وجود دارد.

سازگاری اجتماعی چیست؟

توانایی بدون دردسر فرد برای هماهنگی با شرایط جدید زندگی تغییر یافته، سازگاری نام دارد. مثل زمانی که وارد دانشگاه می‌شوید، یا ازدواج می‌کنید یا در یک محیط کاری شروع به کار کرده‌اید یا زمانی که تازه صاحب فرزند شده‌اید. همه این‌ها نوعی تغییرات مثبت در زندگی است.

ولی سازگاری همیشه مثبت است؟ مسلما نه. زمانی هم مجبور می‌شوید طلاق بگیرید، امتحانات دانشگاه را باموفقیت پشت سر نمی‌گذارید،  یکی از نزدیکان‌تان را از دست می‌دهید، بیکار می‌شوید و مواردی از این قبیل که بیشتر ما فکر می‌کنیم منفی هستند.

سازگاری اجتماعی در زندگی ما مثل چاقو عمل می‌کند. می‌توانید بهترین غذای خوشمزه را با آن تهیه کنید، یا یک جراح بااستفاده از انواع چاقوی جراحی می‌تواند جان بیماری را نجات دهد. ولی یک قاتل چطور؟ او با چاقو چه می‌کند؟

حتی می‌توانیم معنای دقیق‌تری برای سازگاری اجتماعی بگوییم: گنجایش (ظرفیت داشتن) برای دگرگونی و اندازه دگرگونی (تغییر). چرا که یک فرد می‌تواند گنجایش درگوگونی و تغییر را داشته باشد ولی نتواند درست رفتار نماید ( یعنی اندازه درست دگرگونی) یا شرایط برای او آماده نشود که او را به موفقیت برساند.

انواع سازگاری اجتماعی در روانشناسی

سازگاری بهنجار و نابهنجار دو نوع سازگاری در روانشناسی می‌باشد.

  • سازگاری اجتماعی بهنجار؛ اشاره به روابط میان افراد و افراد با محیط بر اساس هنجارهای جامعه دارد؛ مانند فرزندی که از والدین خود اطاعت کرده و عادات سالم و منظمی دارد.
  • سازگاری اجتماعی نابهنجار؛ اشاره به رفتار‌های اجتماعی ناسازگار و رفتار‌های مشکل ساز دارد که بر اساس هنجار‌ها نمی‌باشد؛ مانند کودک بزهکاری که رفتارهای نادرست اجتماعی دارد.

سازگاری اجتماعی دکتر آنت سخن افراد مهم

ویژگی‌های شخص دارای سازگار اجتماعی

آگاهی نسبت به قوت‌ها و ضعف‌های خویشتن: شخص دارای سازگاری اجتماعی، قوت‌ها و ضعف‌های خود را می‌داند و سعی می‌کند در بعضی زمینه‌ها که استعداد دارد سرمایه گذاری کند و در عین حال محدودیت خود را در بعضی زمینه‌های دیگر می‌پذیرد.

احترام به خود و دیگران: تنفر از خود نشانه عدم سازگاری است، یک شخص سازش یافته برای خود و دیگران احترام قائل است.

سطح مناسب آرزومندی: سطح آرزومندی فرد سازگار با توجه قوت‌ها و توانایی‌های خود نه خیلی بالا و نه خیلی پایین است.

عدم نگرش انتقادی یا عیب یابی: از خوبی‌های اشیا، اشخاص و فعالیت‌ها قدردانی می‌کند و سعی نمی‌کند که ضعف و نواقص را پیدا کند. دیدگاه وی بیشتر علمی است تا انتقادی یا تنبیهی، او مردم را دوست دارد، از ویژگی‌های خوب آن‌ها لذت می‌برد و دلشان را می‌رباید.

انعطاف پذیری در رفتار: نگرش یا سبک زندگی خشک ندارد، از طریق ایجاد تغییرات ضروری در رفتارش خود را به آسانی با شرایط جدید منطبق و سازگار می‌کند.

قابلیت برخورد با شرایط مخالف: به آسانی تسلیم شرایط مخالف نمی‌شود و با اراده و شجاعت با مخالفان مقابله می‌کند. بیشتر دارای انگیزه درونی برای تسلط بر محیط است تا پذیرش منفعلانه‌ی محیط.

 درک واقع گرایانه از جهان: دیدگاهی واقع گرایانه دارد و در عالم رویا و خیال نیست، همیشه برنامه ریزی می‌کند. فکر می‌کند و با برنامه عمل می‌کند.

احساس سهولت با محیط: از طرف خود احساس رضایت می‌کند. به خوبی با خانواده، فامیل، همسایه‌ها و سایر محیط‌های اجتماعی سازش می‌کند.

فلسفه متوازی شدن زندگی: یک شخص سازگار دارای فلسفه‌ای است که جهت و مسیر زندگی را به او نشان می‌دهد تا بدین وسیله ابعاد متغیر موقعیت‌ها و شرایط را نظاره کند.

.بیشتر بخوانید:

اختلالات روانشناختی کدام‌‌‌اند؟ چرا باید اختلالات روانی را بهبود ببخشیم؟

سازگاری اجتماعی در کودکان چگونه شکل می‌گیرد؟

1.به هیجانات کودک توجه کنید. والدین باید به نیازهای هیجانی کودک خود توجه کنند و به او بیاموزند چگونه تشویش، اضطراب و آشفتگی را از خود دور کند. برای رسیدن به این هدف والدین باید بپذیرند کودکان نیز (حتی بیشتر از بزرگسالان) دچار احساسات منفی می‌شوند.

2.والدی ذهن‌گرا باشید. به عبارت دیگر، سعی کنید به کودکان به‌عنوان افرادی با طرز فکر مشخص نگاه کنید. با آن‌ها در مورد روش‌هایی که احساسات ما بر رفتارمان تاثیر می‌گذارد، صحبت کنید. والدینی که درمورد وضعیت هیجانی و ذهنی کودکانشان با آن‌ها صحبت می‌کنند، کمک می‌کنند کودکان به این درک برسند که چگونه عقاید، امیال و هیجانات انسان می‌توانند انگیزه بروز یک رفتار شوند.

شکارچی فرصت‌ها باشید. از فرصت‌های روزمره برای الگوسازی و نشان دادن احساسات همدلانه نسبت به دیگران استفاده کنید، مثلا اگر در خیابان یا تلویزیون شاهد هستید که کسی قربانی خشونت شده، با کودکان در مورد اینکه آن فرد چه حسی دارد، صحبت کنید.

4.به کودکان کمک کنید متوجه شوند چه چیز مشترکی با سایر افراد دارند. مطالعات نشان داده انسان‌ها برای افراد آشنا یا افراد شبیه خود همدلی بیشتری دارند. اگر آن‌ها احساس مشترک بودن برخی تجارب ناخوشایند را با دیگران داشته باشند همدلی کردن برای آن‌ها آسان‌تر خواهد بود.

5.فاصله همدلی سرد و گرم را به کودکان آموزش دهید. برای کودک مثال بزنید که آیا تاکنون متوجه شده چقدر سخت است که وقتی گرسنه نیست، اشتهای خوردن غذا را داشته باشد؟ پس وقتی افراد خونسرد و راحت هستند، درک احساس فیزیولوژیک برانگیخته بودن (مانند خشمگین شدن) دشوار است.

این فاصله باعث اشتباه در قضاوت و عدم همدلی می‌شود. ما می‌توانیم از لحظات ناراحتی دیگران به‌عنوان فرصتی برای ایجاد همدلی نسبت به آن‌ها استفاده کنیم. وقتی کودک از یک درگیری فیزیکی در مدرسه صحبت می‌کند، بحث در مورد تجارب قربانیان قلدری می‌تواند مانع ورود او به چنین رفتارهایی شود. چنین آموزش‌هایی به کودکان کمک می‌کند در شرایطی که کنترل هیجان مشکل است، قرار نگیرند.

6.اجازه دهید کودکان نقش‌ها و دیدگاه‌های دیگران را بررسی کنند. شنیدن و تماشای داستان‌ها (از طریق کتاب و فیلم) فرصت‌هایی برای تمرین درک دیگران است. می‌توان از کودک پرسید شخصیت‌های فیلم چگونه فکر می‌کنند؟ چه باوری دارند؟ احساسشان چیست و چه درخواستی دارند؟ و سوال پایانی اینکه «بچه‌ها چگونه متوجه این مسائل شدند؟»

به بچه‌ها نشان دهید چهره افراد با هیجانات خاص چه تغییری می‌کند؟ این کار باعث درک بهتر هیجانات دیگران می‌شود. در برخی از مطالعات افراد درخواست شد هیجانات خاصی را در چهره خود نمایش دهند. این کار باعث تغییر در فعالیت برخی از بخش‌های مغز شد. تغییر چهره متناسب با موقعیتی که دیگران در آن قرار دارند باعث افزایش قدرت همدلی می‌شود.

8.اجازه دهید همدلی با دیگران بر اساس اخلاقیات در کودکان شکل بگیرد و آن را با تنبیه و تشویق همراه نکنید. اگر شیوه والدین مقتدرانه و انضباط همراه با محبت باشد، بچه‌ها حس درونی درست و نادرست بودن مسائل اطراف را پیدا خواهند کرد و به پیامدهای اخلاقی کارهایشان فکر می‌کنند. وقتی والدین در مورد تاثیر عملکرد نادرست خود بر دیگران صحبت می‌کنند، حس درونی اخلاقیات در کودکان شکل می‌گیرد.

9.دلیل‌تراشی برای عملکرد نادرست توسط یک بزرگسال می‌تواند باعث کاهش حس همدلی و دوری از اخلاقیات در کودکان شود. برقراری تعاملات هیجانی‌خوشایند، تماس بدنی و بوسیدن و درآغوش گرفتن کودکان می‌تواند باعث شکل‌گیری احساسات مثبت در کودکان شود و ادراک و انتقال این احساس را به دیگران راحت‌تر کند.

سازگاری اجتماعی دکتر آنت سخن بزرگان

چگونه فرد سازگارتری باشیم؟

اگر می‌خواهید قدرت سازگاری خود را بالا ببرید و رفتار مناسبی با تغییرات داشته باشید و از تغییر نترسید، به چند نکته توجه کنید:

نترسیدن از اشتباه

از اشتباه کردن نترسید! بدانید که در پس هر اشتباهی موفقیت وجود دارد و اشتباهات به شما در کسب تجربیات جدید، توسعه دانش و مهارت کمک می‌کند.

تا اشتباه نکنید و شکست نخورید، چیز جدیدی به دست نمی‌آورید.

پرسیدن سوال

همیشه آماده یادگیری باشید و با سوال پرسیدن فضای ذهنی خود را گسترش داده و به دنبال کشف ایده‌های جدید باشید. سوال پرسیدن شما را به چالش می‌کشد و باعث موفقیت شما می‌شود.

تلاش برای یادگیری

فرصت‌هایی که برای یادگیری به دست می‌آید را مغتنم بشمارید و از هر فرصتی برای یادگیری استفاده کنید. یادگیری و مقابله موثر با چالش‌ها می‌تواند باعث تصمیم گیری بهتر و عاقلانه‌تر و یافتن راه حل‌های جدید شود.

پذیرفتن تغییر

مهم‌ترین گام در رسیدن به سازگاری پذیرفتن تغییرات است. تغییر در زندگی غیر قابل اجتناب است و باعث رشد و توسعه می‌شود. هرکجا که تغییر باشد، قطعا رشد و تحول هم آنجا وجود دارد.

نقش سازنده سازگاری اجتماعی در محیط کار

یکی از اصول رایج در زمان استخدام کارمندان جدید، توجه به قابلیت‌ها و مهارت تطبیق پذیری نیروهای جدیدالورود است که در قسمت توضیحات مربوط به مشاغل، معمولا به عنوان مهارت سازگاری ذکر می‌شود. افراد سازگار از این جهت برای مدیران و کارفرماها جذاب‌اند که در محیط کار، توانایی انعطاف پذیری و حتی تغییر پذیری بیشتری نسبت به سایرین دارند.

بنابراین، کارمندان سازگار می‌توانند عکس العمل مثبتی نسبت به شرایط موجود داشته باشند. آن‌ها حتی هنگامی که تنها کارمند یک بخش هستند یا کنار سایر همکاران، عملکرد بهتری از خود نشان می‌دهند؛ به ویژه هنگامی که بحران‌ها آغاز شده و شرایط شرکت یا سازمان برخلاف پیش بینی‌های گذشته، پیش می‌رود.

توانایی سازگاری با محیط کاری و فرآیندهای شغلی، از این جهت مورد استقبال مدیران می‌باشد که نشان دهنده اشتیاق شما به یادگیری، پذیرش چالش‌ها و تلاش برای ارتقاء سازمان یا تیم‌تان خواهد بود. از سوی دیگر، افرادی که سازگاری بالایی با محیط دارند، از دیگر مهارت‌های نرم مانند ارتباطات میان فردی قوی نیز برخوردارند.

البته سازگاری در محیط کار منحصر به کارمندان نبوده و مدیران نیز از این قاعده مستثنی نیستند. از مدیران نیز انتظار می‎رود با درکی همه جانبه، شرایط غیرعادی سازمان را مدیریت کنند و در بحران‌ها نیز به سرعت تصمیم‌گیری نمایند. آن‌ها باید به این بینش دست یابند که الزاما راهکارهای نتیجه بخش در بحران‌های گذشته، در شرایط فعلی پاسخگو نبوده و باید سریعا به دنبال راه حل‌های مفید و اثربخش باشند.

۵ دلیل که نشان می‌دهد تطبیق‌پذیری و سازگاری اجتماعی باعث موفقیت شما می‌شود!

  • سازگاری اعتمادبه‌نفس را افزایش می‌دهد.
  • مهارت‌های رهبری‌تان ارتقا می‌یابد.
  • سریع‌تر تصمیم می‌گیرید.
  • ارزش و اعتبار شما در کسب‌و‌کار بیشتر خواهد شد.
  • سازگاری باعث می‌شود با استرس کمتری بر سختی‌ها غلبه کنید.

.بیشتر بخوانید:

چگونه روابط اجتماعی خود را بهبود ببخشیم؟

سخن آخر

سازگاری اجتماعی از دوران کودکی در خانواده‌ها شکل می‌گیرد و یادگیری قوانین اجتماعی و قوانین خانواده و رعایت آن‌ها می‌تواند کمک کند فرد در بزرگسالی نیز سازگارتر باشد و مهارت‌های اجتماعی و تعامل با دیگران را به‌درستی یاد بگیرد.

سازگاری اجتماعی بسیار به انسان‌ها کمک می‌کند تا بتوانند در زندگیشان به تعامل با یکدیگر بپردازند و حتی مشکلات روزمره زندگی خود را نیز با این روش رفع بکنند.

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *