هوش چیست؟ با انواع هوش آشنا شوید!

انواع هوش دکتر مهدی آنت نقل قول بزرگان

انواع هوش و آشنایی با ویژگی‌های هر کدام از آن يكي از جذاب‌ترين و جالب توجه‌ترين فرايندهاي رواني است كه جلوه‌‎هاي آن در موجودات مختلف به ميزان متفاوت مشاهده مي‌شود. واژه هوش كيفيت پديده ‎اي را بيان می‌كند كه داراي حالت انتزاعي بوده و قابل رويت نيست به علت دارا بودن چنين ويژگي، تعريف آن مشكل است و از اين رو تعاريف متعددي از آن ارائه می‌شود. دکتر مهدی آنت درباره انواع هوش و کاربردهای آن در زندگی توضیحات سودمندی را ارائه کرده است.

هوش چیست؟

هنگامي كه از مردم بپرسيد هوش چيست؟ بيشتر از هوش با عنوان عقل انسان ياد مي‌كنند يا از هوش هيجاني و يا IQ سخن مي‌گويند. اما به راستي هوش چيست؟

هوش مجموعه‌اي از استعدادها است كه حافظه، دقت، تمركز، يادگيري، درك، سرعت پردازش و استدلال در آن دخيل هستند. در واقع هوش، فرآيندي ذهني و دربرگيرنده ظرفيت منطقي، درك خودآگاهي، يادگيري، مهارت حل مسئله، برنامه ريزي، خلاقيت، دانش فردي، زبان و… است. هوش، توانايي يادگيري از تجربه‌ها، تفكر انتزاعي و برخورد كارآمد با محيط و افراد پيرامون خود است.

هوش در همه مردم يكسان و به يك اندازه نيست و تفاوت‌هاي فردي در اين زمينه بسيار برجسته است. چيزهاي گوناگوني مانند عوامل فيزيولوژيكي، وراثت، يادگيري، شرايط خانوادگي، شرايط محيطي-اجتماعي و عوامل فردي در ميزان هوش نقش دارند. برخي از روانشناسان بر اين باور هستند كه هوش يك توانايي عمومي براي درك مطلب و استدلال است و خود را به صورت‌هاي گوناگون نشان مي‌دهد.

ما با بهره گيري از انواع هوش است كه مي‌توانيم در برابر ديگران و محيطي كه در آن هستيم رفتاري مناسب از خود بروز دهيم و كنش و تعامل سازنده‌اي با ديگران داشته باشيم و به حل مسائل زندگي بپردازيم.

روانشناسان آن‌ها را در اين ٤ دسته كلي طبقه بندي كرده‌اند:

١.هوش يعني سازگاري با محيط

٢.هوش يعني تفكر انتزاعي

٣.هوش يعني توانايي و استعداد كافي در يادگيري

٤.هوش يعني به كار انداختن توانايي‌هاي خود براي رسيدن به هدف مطلوب در زندگي و كسب و كار

انواع هوش دکتر انت هوش موسیقیایی

انواع هوش در روانشناسي

در زمينه انواع هوش ما با دو ديدگاه هوش كلي و هوش چندگانه روبه رو هستيم. در اينجا به برخي از ديدگاه‌هاي هوش مي‌پردازيم.

هوش كلي

روانشناسان و پژوهشگران در آغاز، هوش را يك توانايي كلي براي استدلال منطقي تعريف مي‌كردند. اين ديدگاه همان ديدگاه كلاسيك هوش يا هوش كلي است. در اين ديدگاه هوش به صورت يك كل بررسي مي‌شود، یعني به كار انداختن توانايي‌هاي خود براي رسيدن به هدف مطلوب در زندگي و كسب و كار.

هوش چندگانه

هوارد گاردنر ديدگاه هوش چندگانه را براي نخستين بار مطرح كرد. گاردنر با توجه به تعريفي كه از هوش مطرح مي‌كند، نمي‌تواند بپذيرد كه هوش صرفاً به هوش رياضي (همان چيزي كه نام IQ مي‌شناسيم) محدود شود. حل مسائل اجتماعي و توليد محصولات ارزشمند، مي‌تواند بر پايه توانمندي‌هاي بسيار متفاوتي انجام شود. بر اين اساس، او بحث هوش چندگانه را مطرح مي‌كند و پيشنهاد مي‌كند كه انواع هوش‌ انساني را در هشت گروه طبقه بندي كنيم.

.بیشتر بخوانید:

9 مورد از نشانه‌های عزت نفس پایین و راهکارهایی برای افزایش آن!

انواع هوش

هوش كلامي-زباني

هوش زباني، یکی از انوع هوش است که به معنای توانايي به كارگيري كلمات و زبان در زندگي می‌باشد. آن چيزي كه به شما كمك مي‌كند تا زبان را براي مكالمه بياموزيد هوش كلامي شما بوده است. شاعران، نويسندگان، مجريان و سخنوران توانايي زيادي در بكارگيري اين هوش دارند. بدانيد و باور داشته باشيد كه شما بدون اين كه ديگران چيزي درباره شما بگويند هوش كلامي بسيار قدرتمندي داريد.

به اين علت كه شما در ابتداي دوره زندگيتان به سرعت مكالمه را آموخته‌ايد اما بعدها در دوره‌هاي آموزشي و مدرسه با نوع آموزش نادرست و عدم استفاده از روش صحيح مطالعه شما را دل زده كرده‌اند، پس تمركز ذهن خود را از روي حرف مردم برداريد و بدانيد كه رشد هوش كلامي عامل موفقيت شما در مدرسه، محل كار و ارتباطات اجتماعي است.

کسانی که در آن‌ها هوش كلامي رشد کرده است، این مهارت‌ها را بهتر انجام می‌دهند:

گوش دادن، حرف زدن، قصه گويي، توضيح دادن، تدريس، استفاده از طنز، درك قالب و معني كلمه‌ها، يادآوري اطلاعات، قانع كردن ديگران به پذيرفتن نقطه نظر خود، تحليل كاربرد زبان.

هوش منطقي-رياضي

یکی از انواع هوش، توانايي محاسبات رياضي هر فرد است. دانشمندان، حسابداران و فيزيكدانان بيش از ديگران از اين هوش بهره مي‌برند. كسي كه هوش عددي ضعيفي دارد هميشه به اين فكر مي‌كند كه هيچ وقت در رياضي خوب نيستم و خوب نخواهم شد و رياضيات را دوست ندارد.

هوش منطقي-رياضي، يعني توانايي استفاده از استدلال، منطق و اعداد. اين يادگيرنده‌ها به صورت مفهومي با استفاده از الگوهاي عددي و منطقي فكر مي‌كنند و از اين طريق بين اطلاعات مختلف رابطه برقرار مي‌كنند. آن‌ها همواره در مورد دنياي اطرافشان كنجكاوند، سوال‌هاي زيادي مي‌پرسند و دوست دارند آزمايش كنند.

کسانی که هوش منطقي-رياضي در آن‌ها رشد کرده است، این مهارت‌ها را بهتر انجام می‌دهند:

مسئله حل كردن، تقسيم بندي و طبقه بندي اطلاعات، كار كردن با مفاهيم انتزاعي براي درك رابطه شان بايكديگر، به كاربردن زنجيره طولاني از استدلال‌ها براي پيشرفت، انجام آزمايش‌هاي كنترل شده، سوال و كنجكاوي در پديده‌هاي طبيعي، انجام محاسبات پيچيده رياضي، كار كردن با شكل‌هاي هندسي.

انواع هوش dr.anet هوش منظقی و ریاضی

هوش ديداري-فضايي

هوش دیداری-فضایی یکی از انواع هوش می‌باشد که توانايي درك اطلاعات فضايي و ديداري، دگرگون كردن آن‌ها و ساخت تصاوير ذهني بدون حضور محرك اصلي را دربرمي‌گيرد. هوش فضايي، توانايي ساختن تصاوير ذهني سه بعدي و حركت دادن و چرخاندن آن تصاوير را نيز دربرمی‌گيرد. درضمن توانايي شما براي مذاكره با محيط و دنياي پيرامون شما وابسته به اين هوش مي‌باشد.

اين نوع هوش توانايي درك پديده‌هاي بصري است. يادگيرنده‌ها داراي اين نوع هوش، گرايش دارند كه با تصاوير فكر كنند و براي به دست آوردن اطلاعات، نياز دارند يك تصوير ذهني واضح ايجاد كنند. آن‌ها از نگاه كردن به نقشه‌ها، نمودارها، تصاوير، ويديو و فيلم خوششان مي‌آيد.

کسانی که هوش دیداری-فضایی در آن‌ها رشد کرده است، این مهارت‌ها را بهتر انجام می‌دهند:

ساختن پازل، خواندن، نوشتن، درك نمودارها و شكل‌ها، حس جهت شناسي خوب، طراحي، نقاشي، ساختن استعاره‌ها و تمثيل‌هاي تصويري (احتمالاً از طريق هنرهاي تجسمي)، دستكاري كردن تصاوير، ساختن، تعمير كردن و طراحي وسايل عملي، تفسير تصاوير ديداري.

هوش فضايي در همه افراد وجود دارد و مانند هوش‌هاي ديگر قابل اندازه گيري است، اما برخي از افراد بر اين باور هستند كه اين يك استعدادي است كه بعضي‌ها دارند و بعضي‌ها ندارند.

هوش موسيقي و ريتم

یکی از انواع هوش هوش موسیقی و ریتم است که به معنای توانايي توليد و درك موسيقي. توانايي فهم موسيقي، ساخت، انتقال و درك معناي آهنگ در كنار ساز و كارهاي زير و بمي، ريتم و طنين و كيفيت صداست. اين يادگيرنده‌هاي متمايل به موسيقي با استفاده از صداها، ريتم‌ها و الگوهاي موسيقي فكر مي‌كنند. آن‌ها بلافاصله چه با تعريف و چه با انتقاد، به موسيقي عكس العمل نشان مي‌دهند. خيلي از اين يادگيرنده‌ها بسيار به صداهاي محيطي (مانند صداي زنگ، صداي جيرجيرك و چكه كردن شيرهاي آب) حساس هستند.

کسانی که هوش موسيقي و ريتم در آن‌ها رشد کرده است، این مهارت‌ها را بهتر انجام می‌دهند:

آواز خواندن، سوت زدن، نواختن آلات موسيقي، تشخيص الگوهاي آهنگين، آهنگ سازي، به ياد آوردن ملودي‌ها، درك ساختار و ريتم موسيقي.

هوش بدني – جنبشي

یکی دیگر از انواع هوش، هوش بدنی – جنبشی می‌باشد که يعني توانايي كنترل ماهرانه حركات بدن و استفاده از اشيا اين يادگيرنده‌ها خودشان را از طريق حركت بيان مي‌كنند. آن‌ها درك خوبي از حس تعادل و هماهنگي دست و چشم دارند (به عنوان مثال در بازي با توپ، يا استفاده از تيرهاي تعادل مهارت دارند). آن‌ها از طريق تعامل با فضاي اطرافشان قادر به يادآوري و فرآوري اطلاعات هستند.

کسانی که هوش بدني – جنبشي در آن‌ها رشد کرده است، این مهارت‌ها را بهتر انجام می‌دهند:

رقص، هماهنگي بدني، ورزش، استفاده از زبان بدن، صنايع دستي، هنرپيشگي، تقليد حركات، استفاده از دست‌هايشان براي ساختن يا خلق كردن، ابراز احساسات از طريق بدن.

انواع هوش دکتر مهدی آنت تصویر هوش وجودی

هوش درون فردي

هوش درون فردی، توانايي درك احساس، نيت‌ها و انگيزه‌هاي خود است که یکی از انواع هوش است. اين هوش يعني توانايي درك خود و آگاه بودن از حالت دروني خود كه اين يادگيرنده‌ها سعي مي‌كنند احساسات دروني، روياها، روابط با ديگران و نقاط ضعف و قوت خود را درك كنند.

کسانی که هوش درون فردي در آن‌ها رشد کرده است، این مهارت‌ها را بهتر انجام می‌دهند:

تشخيص نقاط ضعف و قوت خود، درك و بررسي خود، آگاهي از احساسات دروني، تمايلات و روياها، ارزيابي الگوهاي فكري خود، با خود استدلال و فكر كردن، درك نقش خود در روابط با ديگران.

هوش بين فردي

یکی از انواع هوش، توانايي شناخت و تمايز بين احساس، باورها و نيت‌هاي ديگران است. يعني توانايي ارتباط برقرار كردن و فهم ديگران. اين يادگيرنده‌ها سعي مي‌كنند چيزها را از نقطه نظر آدم‌هاي ديگر ببينند تا بفهمند آن‌ها چگونه مي‌انديشند و احساس مي‌كنند. آن‌ها معمولا توانايي خارق العاده‌اي در درك احساسات، مقاصد و انگيزه‌ها دارند.

آن‌ها سازمان دهنده‌هاي خيلي خوبي هستند، هر چند بعضي وقت‌ها به دخالت متوسل مي‌شوند. آن‌ها معمولا سعي مي‌كنند كه در گروه آرامش را برقرار كنند و همكاري را تشويق كنند. آن‌ها هم از مهارت‌هاي كلامي(مانند حرف زدن) و هم مهارت‌هاي غيركلامي (مانند تماس چشمي، زبان بدن) استفاده مي‌كنند تا كانال‌هاي ارتباطي با ديگران برقرار كنند. به اين هوش، هوش اجتماعي نيز مي‌گويند.

کسانی که هوش بین فردي در آن‌ها رشد کرده است، این مهارت‌ها را بهتر انجام می‌دهند:

ديدن مسائل از نقطه نظر ديگران (نقطه نظر دوگانه)، گوش كردن، همدلي، درك خلق و احساسات ديگران،مشورت، همكاري با گروه، توجه به خلق و خو، انگيزه‌ها و نيت‌هاي مردم، رابطه برقرار كردن چه از طريق كلامي چه غير كلامي، اعتماد سازي، حل و فصل آرام درگيري‌ها، برقراري روابط مثبت با ديگر مردم.

انواع هوش دکتر آنت تصویر مغز و متن هوش تعاملی

هوش طبيعت گرايي و درك طبيعت

افرادي وجود دارند كه در هيچ كدام از اين دسته‌ها قرار نمي‌گيرند، ولي علاقه زيادي به طبيعت و كار در آن دارند. اين افراد علاقه زيادي به گياه شناسي، جانورشناسي، عكاسي، پياده روي و چادر زدن در طبيعت و كوه نوردي دارند. البته هوش طبيعت گرايي با كمي تأخير به مدل هفت گانه قبلي اضافه شد و مدل هوش هشت گانه را شكل داد.

 مطالعه بیشتر:

هوش هیجانی را بیشتر بشناسیم! 

بهره هوشي يا هوشبهر (IQ) چيست؟

بسياري از ما ممكن است در صحبت‌هاي روزانه خود از اصطلاح IQ استفاده كنيم، بدون آن كه از معناي دقيق آن اطلاعي داشته باشيم IQ. مخفف عبارت Quotient Intelligence است و معناي آن بهره هوشي است.

روانشناسان براي محاسبه بهره هوشي از فرمولي ساده استفاده مي‌كنند. در اين فرمول سن ذهني فرد بر سن زماني او تقسيم و سپس در عدد ١٠٠ ضرب مي‌شود. اگر بخواهيم كمي اين فرمول را ساده‌تر كنيم مي‌توانيم بگوييم: اگر توانايي ذهني فردي كاملاً برابر با توانايي باشد كه همسالان او در آن محدوده سني دارند، بهره هوشي او مساوي با عدد ١٠٠ خواهد بود.

البته كمي بالا يا پايين تر بودن از عدد ١٠٠ نشانه دهنده هوش بالاتر يا پايين‌تر نمي‌تواند محسوب شود و متخصصان درباره تفسير عدد به دست آمده با احتياط زيادي عمل مي‌كنند. در واقع به صورت معمول حد فاصل نمرات ٩٠ تا ١٠٩ را به عنوان هوش متوسط در نظر مي‌گيرند. البته روانشناسان براي اين موضوع دلايلي دارند.

روانشناسان مي‌گويند هر آزموني داراي مقداري خطاست. اين بدان معناست كه به رغم دقيق بودن و اعتبار بالاي يك آزمون باز هم ممكن است نتيجه به دست آمده صددرصد درست نباشد به همين دليل در زمان تفسير نتايج لازم است كمي احتياط كنيم و برفرض اگر نمره به دست آمده ٩٢ بود سريع نگران توانايي ذهني كودك نشويم، چرا كه ممكن است خطاي آزمون باعث پايين آمدن چند نمره‌اي شده باشد.

 

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *