اختلال دو قطبی چیست؟ انواع آن کدام است؟

اختلال دو قطبی دکتر مهدی آنت انواع اختلال دوقطبی

اختلال دو قطبی یا اختلال افسردگی دو قطبی، یک اختلال روانی است که شامل دوره‌های افسردگی شدید (دوره افسردگی) و دوره‌های بالازه شادی یا هیجانی (دوره  Mania) می‌شود. این دو دوره ممکن است به صورت متناوب یا همزمان اتفاق بیفتد و بر تابع عادی روانی شخص تاثیر می‌گذارد. در ادامه این مقاله از وبلاگ دکتر آنت شما را با اختلال دو قطبی و انواع آن آشنا می‌کنیم. همراه ما باشید.

اختلال دوقطبی یا بایپولار چیست؟

اختلال دو قطبی یا بایپولار، نوعی بیماری روانی است که نام دیگر آن افسردگی_شیدایی است. زیرا فرد مبتلا به این اختلال، حالات مربوط به هر دو سر این طیف یعنی هم افسردگی و هم شیدایی را تجربه می‌کند. اگر فرد دو قطبی بسیار پر انرژی و دارای نشانه‌های روان پریشی باشد، به این حالت شیدایی یا مانیا می‌گویند. ولی اگر شدت انرژی و روان پریشی کم‌تر باشد به آن نیمه شیدایی یا هیپومانیا گفته می‌شود.

از دیگر نشانه‌های فرد مبتلا به مانیا، خلق و خوی غیر طبیعی، احساسات متضاد، تحریک پذیری، رفتارهای هیجانی و تصمیم گیری‌های پرخطر و بدون توجه به عواقب آن و نداشتن تمرکز است. فرد مبتلا به اختلال دو قطبی معمولا دچار کم خوابی است. نشانه‌های افسردگی در فرد دو قطبی، بدبینی و منفی نگری، اختلال در خواب و خوراک، اعتماد بنفس بسیار پایین، بی‌حالی و خستگی است. داشتن افکار خودکشی نیز در این افراد بسیار زیاد است.

اختلال دو قطبی دکتر مهدی آنت اختلال دو قطبی چیست؟

انواع اختلال دو قطبی چیست؟

این اختلال یک بیماری مادام‌العمر است. بسیاری از افراد حتی پس از درمان نیز دچار عود علائم می‌شوند. این اختلال به انواع مختلفی تقسیم می‌شود که برای درمان باید تشخیص درست دریافت کنند.

اختلال دو قطبی نوع ۱

نوع ۱ به این معنی است که بیمار حداقل ۱ قسمت اوج شدید (مانیا) را بیش از ۱ هفته تجربه می‌کند. در صورت عدم درمان، شیدایی می‌تواند ۳ تا ۶ ماه طول بکشد. اکثر افراد بین این زمان‌ها دچار افسردگی می‌شوند که بدون دریافت درمان می‌تواند ۶ تا ۱۲ ماه ادامه یابد.

اختلال دو قطبی نوع ۲

در نوع ۲، بیمار در دوره‌های افسردگی به سر می‌برد که با دوره‌های هیپومانیا همراه می‌شود.

اختلال سیکلوتیمیک یا سیکلوتیمیا

سیکلوتیمیا به این معنی است که بیمار دوره‌های منظم هیپومانیا و افسردگی را برای حداقل ۲ سال تجربه می‌کند. علائم این نوع خفیف‌تر از اختلال دوقطبی است، اما سیکلوتیمیا می‌تواند به اختلال دوقطبی شدید تبدیل شود.

حالت دو قطبی مختلط

تجربه همزمان شیدایی و افسردگی حالت دوقطبی مختلط نامیده می‌شود. بیمار ممکن است احساس غمگینی یا ناامیدی کند؛ اما در عین حال بسیار پرانرژی باشد.

اختلال دو قطبی با چرخه سریع

اگر بیمار در یک سال، ۴ دوره یا بیشتر افسردگی، مانیک، مختلط یا هیپومانیک داشته باشد، به آن دوقطبی با چرخه سریع می‌گویند. علائم بیمار ممکن است به صورت ماهانه، هفتگی یا حتی روزانه از شیدایی به افسردگی تغییر کند.

اختلال دو قطبی دکتر مهدی آنت انواع اختلال دوقطبی

علت بیماری اختلال دو قطبی چیست؟

در به‌وجودآمدن این اختلال فاکتورهای زیادی مؤثر هستند که از جمله آن‌ها می‌توان به ژنتیک و عملکرد مغز و اعصاب اشاره کرد. علت “اختلال شخصیت دوقطبی” بیشتر از آنکه روانپزشکی باشد مربوط به ژنتیک است. شرایط استرس‌زا و تنش‌زای زندگی نمی‌تواند تأثیر زیادی در به‌وجودآمدن این بیماری داشته باشد؛ اما می‌تواند باعث تشدید علائم یا بروز بیماری نهفته شود.

همچنین مصرف مواد مخدر مانند کوکائین می‌تواند باعث بروز علائم این اختلال شود، بنابراین ترک اعتیاد فوری را نباید دست کم گرفت؛ اما به‌طورکلی این اختلال در خانواده‌ها و به‌صورت ژنتیکی دیده می‌شود. بااین‌حال تحقیقات و جستجو برای یافتن ژن‌های دخیل در این بیماری ادامه دارد. متخصصان بر این باورند که استرس، مواد مخدر، مصرف الکل و تجربیات ناراحت‌کننده می‌تواند باعث بروز بیماری دو قطبی نهفته شود.

علائم اختلال دو قطبی

این اختلال از دو دوره مختلف با نوسانات غیرطبیعی و کاملا محسوس افسردگی و شیدایی تشکیل می‌شود. هر یک از این دوره‌ها، علائم مخصوص به خود را دارند. در دوره مانیک و هیپومانیا که در باور عموم با نام دوره شیدایی شناخته می‌شود، شامل سه مورد یا بیشتر از این علائم است :

  • شادی کاملا غیرعادی
  • افزایش غیرطبیعی میزان فعالیت و انرژی فرد که می تواند همراه با درجاتی از بی‌قراری نیز باشد.
  • احساس اغراق آمیز رفاه و اعتماد به نفس (سرخوشی)
  • کاهش نیاز به خواب
  • پرحرفی غیرمعمول
  • حواس پرتی
  • تصمیم‌گیری‌های ناپایدار (به طور مثال خرید های نامعمول، روابط جنسی پرخطر یا سرمایه‌گذاری‌های احمقانه)

در دوره افسردگی اساسی، علائم این بیماری، بسیار شدیدتر از دوره شیدایی ایجاد می‌شود. شدت این علائم، به طور مستقیم بر روی فعالیت‌های روزمره فرد مانند کار، مدرسه، فعالیت‌های اجتماعی یا روابط عاطفی اثر می‌گذارد. این دوره شامل پنج مورد یا بیشتر از این علائم است :

  • خلق افسرده مانند احساس غم، پوچی، ناامیدی یا گریه (در کودکان و نوجوانان، خلق افسرده می‌تواند به عنوان تحریک پذیری ظاهر شود.)
  • از دست دادن قابل توجه میزان علاقه در همه یا اکثر فعالیت‌ها
  • کاهش یا افزایش قابل توجه وزن فرد بدون استفاده از رژیم غذایی، کاهش یا افزایش اشتها
  • بی خوابی یا خواب زیاد
  • بیقراری یا کندی عملکرد روزانه فرد
  • خستگی یا از دست دادن انرژی
  • احساس بی ارزشی یا احساس گناه بیش از حد یا غیرعادی
  • کاهش توانایی تفکر و تمرکز فرد یا عدم توانایی تصمیم گیری
  • فکر کردن، برنامه ریزی یا اقدام به خودکشی

اختلال دو قطبی دکتر مهدی آنت علائم اختلال دوقطبی

درمان اختلال دو قطبی

برای بسیاری از افراد، درمان این اختلال شامل ترکیبی از روان‌درمانی و دارو است. یافتن بهترین روش درمانی برای شما ممکن است به آزمون و خطا نیاز داشته باشد. همچنین برخی از داروها برای برخی افراد بهتر از سایرین عمل می‌کنند. باید به این نکته نیز اشاره کرد که ممکن است یک یا دو ماه طول بکشد تا بتوانید مزایای کامل برنامه درمانی را احساس کنید.

راهبردهای خودیاری برای اختلال دو قطبی، بسته به فرد و شدت اختلال، از نظر اثربخشی متفاوت است. برای برخی از افراد پیوستن به یک گروه پشتیبانی، خواندن کتاب‌هایی که راهبردهای خودیاری موثر را توضیح می‌دهند، یا داشتن یک مجله مفید می‌تواند اثر بخش باشد.

یکی از بزرگترین چالش‌های درمان اختلال دو قطبی، یافتن و حفظ یک روال درمانی است که در درازمدت برای شما بهترین کارایی را داشته باشد. یکی از مؤثر‌ترین روش‌های درمانی‌ که امروزه طرفداران زیادی پیدا کرده است، رفتاردرمانی عقلانی هیجانی یا همان REBT می‌باشد. REBT  با هدف تغییر افکار و باورهای غیرمنطقی به افکار مفیدتر، رویکرد فلسفی‌تری به سلامت روان دارد.

با درمان و تمرین مکرر این روش درمانی، می‌توانید احساس ارزشمندی خود را بهبود ببخشید و با ذهنی روشن‌تر و ذهنیتی بهتر با چالش‌های زندگی روبرو شوید. این روش سعی می‌کند افکار و باورهای غیرمنطقی را اصلاح کند. در این روش، افکار غیر‌منطقی بیماران، به سمت آن‌ها هدایت می‌شود و آن‌ها را نسبت به این افکار آگاه می‌کند؛ این به بیماران نشان می‌دهد که چگونه این افکار غیر‌منطقی هستند.

متخصصان این حوزه، به بیماران یاد می‌دهند که چگونه تجدید نظر و بازسازی کرده  و جملات غیرمنطقی را تبدیل به عقلانی کنند. این عقلانی کردن افکار می‌تواند روی هیجانات فرد و به تبع آن بر روی رفتار او تاثیر بگذارد.

اختلال دو قطبی دکتر مهدی آنت درمان اختلال دوقطبی

تغذیه بیماران دچار اختلال دو قطبی

تغذیه مناسب می‌تواند در کنترل علائم اختلال دو قطبی و بهبود کیفیت زندگی بیماران مؤثر باشد. در ادامه به برخی از نکات مهم در مورد تغذیه بیماران دچار اختلال دو قطبی اشاره می‌کنیم:

حفظ وزن سالم: مصرف غذاهای سالم و کنترل وزن باعث ارتقای خوداعتمادی و بهبود تندرستی عمومی می‌شود. برای حفظ وزن سالم، باید رژیم غذایی متعادل داشته باشید و از مصرف غذاهای پرچرب و پرکالری خودداری کنید.

مصرف مواد غذایی باقیمانده (فریز شده یا کنسرو شده) را محدود کنید: مواد غذایی تازه و سالم بهترین گزینه برای بیماران دچار اختلال دو قطبی هستند. بیماران دوقطبی ممکن است در بعضی از دوره‌های خود، از خوردن غذاهای پرچرب و شیرین بیشتر لذت ببرند، اما بهتر است کمتر از این نوع غذاها استفاده کنند.

مصرف مواد غذایی سرشار از انواع ویتامین ها و مواد معدنی: مصرف مواد غذایی با بالاترین محتوای سرشار از انواع ویتامین‌ها و مواد معدنی مانند میوه‌ها، سبزیجات، ماهی، گوشت، تخم مرغ و غلات می‌تواند به بهبود سلامتی بیماران دچار اختلال دو قطبی کمک کند.

مصرف غذاهایی که حاوی اسیدهای چرب امگا-3 هستند: مصرف غذاهایی که حاوی اسیدهای چرب امگا-3 هستند مانند ماهی، روغن ماهی، کره بادام زمینی، بادام و مغزهای کنجدی می‌تواند به بهبود علائم اختلال دو قطبی کمک کند.

مصرف مواد غذایی کم چرب و کم قند: مصرف غذاهایی کم چرب و کم قند مانند میوه‌ها، سبزیجات، غلات، تخم مرغ و ماهی می‌تواند به تناسب اندام و بهبود علائم اختلال دو قطبی کمک کند.

در کل برای بیماران دچار اختلال دو قطبی بهتر است رژیم غذایی متنوعی داشته باشند و مصرف غذاهای سالم، تازه و کم چرب را ترجیح دهند. بیماران اختلال دو قطبی باید نیز از مصرف الکل، قهوه و سایر مواد محرک خودداری کنند، زیرا این مواد ممکن است علائم اختلال دو قطبی را تشدید کنند.

اختلال دو قطبی دکتر مهدی آنت تغذیه افراد دچار اختلال دوقطبی

سخن آخر

ابتلا به بیماری‌های روانی معمولاً به‌سادگی قابل تشخیص نیستند و افراد ناگزیرند برای تشخیص به‌ موقع، اطلاعات خود را در زمینه بیماری‌های روانی بالا ببرند. در این مقاله به معرفی کامل اختلال دو قطبی پرداختیم و توضیح دادیم که انواع آن کدام است.

البته این که بدانید اختلال دو قطبی چیست یا نشانه‌های بیماری دو قطبی چیست، کافی نیست. بهتر است به محض مشاهده علائم بایپولار، با یک پزشک متخصص صحبت کنید. روانپزشک می‌تواند بر اساس تجربه و دانش خود، وجود یا عدم وجود اختلال دوقطبی را تشخیص بدهد. امیدواریم که این مطلب برایتان مفید بوده باشد. از اینکه تا انتها همراه ما بودید، صمیمانه سپاسگزاریم.

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *